Kinh nghiệm mua bán và chọn nguồn hàng nông sản

Kinh nghiệm mua bán và chọn nguồn hàng nông sản
Kinh nghiệm mua bán và chọn nguồn hàng nông sản

Kinh nghiệm mua bán và chọn nguồn hàng nông sản là thứ chúng tôi tích lũy sau nhiều năm. Chúng tôi từng đồng hành cùng các trang trại, hợp tác xã và nhiều mối buôn nhỏ lẻ ở khắp các tỉnh thành. Không ít người mới vào nghề đã mất trắng vốn chỉ vì tin nhầm một mối hàng không rõ gốc gác. Nhưng cũng có những bạn trẻ khởi nghiệp thành công, nhờ biết xây dựng nguồn cung ổn định ngay từ đầu. Trong bài này, đội ngũ chúng tôi muốn kể lại những bài học đó. Mong rằng bạn sẽ đi đường ngắn hơn khi bắt tay vào kinh doanh nông sản.

Vì sao nguồn hàng quyết định sống còn của việc kinh doanh nông sản

Vì sao nguồn hàng quyết định sống còn của việc kinh doanh nông sản
Vì sao nguồn hàng quyết định sống còn của việc kinh doanh nông sản

Nhiều người nghĩ khâu bán hàng mới là quan trọng nhất. Chúng tôi lại thấy khác. Nếu nguồn hàng không ổn, mọi nỗ lực marketing hay chăm sóc khách hàng phía sau đều trở nên vô nghĩa. Một lô rau không đều size cũng đủ khiến khách quay lưng. Một mẻ trái cây chín ép bằng hóa chất cũng vậy. Ngay cả một chuyến hàng giao trễ vài ngày đúng mùa cao điểm cũng làm khách mất niềm tin rất nhanh.

Chúng tôi từng làm việc với một đối tác chuyên bán trái cây theo mùa cho vài chuỗi cửa hàng nhỏ ở Sài Gòn. Có đợt, đối tác này nhập vội một lô xoài từ vựa lạ vì giá rẻ hơn mối quen vài nghìn đồng mỗi ký. Kết quả là cả lô hàng chín không đều. Một phần còn bị dập trong lúc vận chuyển. Chỉ vì ham rẻ một lần, đối tác mất luôn ba khách sỉ quen thuộc. Đây cũng là lý do chúng tôi luôn nhắc mọi người rằng rẻ chưa chắc đã lợi.

Kinh nghiệm mua bán và chọn nguồn hàng nông sản ngay tại vùng trồng

Kinh nghiệm mua bán và chọn nguồn hàng nông sản ngay tại vùng trồng
Kinh nghiệm mua bán và chọn nguồn hàng nông sản ngay tại vùng trồng

Cách an toàn nhất mà chúng tôi hay khuyên người mới là tìm đến tận vùng trồng. Đừng mua qua quá nhiều tầng trung gian. Khi làm việc trực tiếp với nông hộ hoặc hợp tác xã, bạn kiểm soát được chất lượng ngay từ gốc. Bạn cũng dễ thương lượng giá hơn, vì không phải cộng thêm phần lợi nhuận của vài lớp thương lái ở giữa.

Tất nhiên, đi vùng trồng không phải lúc nào cũng dễ với người mới. Chúng tôi từng gặp nhiều bạn e ngại vì không biết bắt đầu từ đâu. Có bạn còn sợ bị nông dân “hét giá” khi thấy người lạ mặt. Kinh nghiệm của chúng tôi là nên đi cùng người quen biết địa phương. Hoặc bạn có thể liên hệ trước qua các hội nhóm nông sản để có người giới thiệu. Cách này giúp bạn tạo lòng tin ngay từ lần gặp đầu tiên.

Một điểm chúng tôi luôn nhấn mạnh là hồ sơ truy xuất nguồn gốc. Nhiều nông hộ nhỏ hiện đã ghi chép quá trình canh tác khá bài bản. Họ ghi cả lịch phun thuốc và thời điểm thu hoạch. Nếu bạn định xuất khẩu hoặc bán vào chuỗi siêu thị, việc này càng quan trọng hơn. Chúng tôi từng tìm hiểu cách truy xuất nguồn gốc lô hàng xuất khẩu để tư vấn lại cho vài đối tác. Chúng tôi nhận thấy đây là thứ giúp nguồn hàng của họ có giá trị hơn hẳn hàng trôi nổi cùng loại.

Những tiêu chí chúng tôi luôn kiểm tra trước khi chốt một mối hàng

Những tiêu chí chúng tôi luôn kiểm tra trước khi chốt một mối hàng
Những tiêu chí chúng tôi luôn kiểm tra trước khi chốt một mối hàng

Sau nhiều lần vấp ngã, đội ngũ chúng tôi rút ra một danh sách tiêu chí riêng. Danh sách này áp dụng cho hầu hết các loại nông sản. Nó không cố định, nhưng luôn là điểm khởi đầu khi đánh giá một nguồn hàng mới.

  • Độ ổn định sản lượng theo mùa: một vườn được mùa tháng này chưa chắc giữ phong độ tháng sau. Chúng tôi luôn hỏi kỹ lịch thu hoạch cả năm trước khi cam kết lâu dài.
  • Lịch sử giao hàng đúng hẹn: chúng tôi thường xin xem vài đơn hàng gần nhất mà nhà vườn đã giao cho khách khác. Cách này giúp đánh giá độ tin cậy thực tế, thay vì chỉ nghe lời hứa.
  • Cách bảo quản sau thu hoạch: một số nơi để nông sản ngoài nắng cả buổi mới đóng gói. Chất lượng giảm rất nhanh dù hàng ban đầu không hề tệ.
  • Khả năng linh hoạt khi đơn hàng thay đổi: mùa vụ vốn khó lường. Một nguồn hàng biết co giãn sản lượng hoặc thời gian giao luôn được chúng tôi đánh giá cao.
  • Thái độ hợp tác lâu dài: chúng tôi thường tránh những mối chỉ chăm ép giá theo từng chuyến. Quan hệ kiểu đó hiếm khi bền quá vài tháng.

Câu chuyện thực tế về một lần chọn sai nguồn hàng khiến chúng tôi phải trả giá

Câu chuyện thực tế về một lần chọn sai nguồn hàng khiến chúng tôi phải trả giá
Câu chuyện thực tế về một lần chọn sai nguồn hàng khiến chúng tôi phải trả giá

Có một lần, chúng tôi giới thiệu cho khách quen một mối cung cấp gạo ở miền Tây. Chúng tôi chỉ dựa vào vài lời giới thiệu qua mạng xã hội, chưa xuống tận nơi kiểm tra. Ba chuyến hàng đầu khá ổn. Giá cả cạnh tranh, chất lượng đúng như cam kết. Đến chuyến thứ tư, đúng dịp cận Tết khi nhu cầu tăng vọt, phía cung cấp bất ngờ trộn thêm gạo loại thấp hơn vào bao bì cũ để kịp số lượng.

Khách hàng của chúng tôi phát hiện ra ngay, vì người mua của họ phàn nàn về mùi cơm khác lạ. May mắn là chúng tôi kịp can thiệp. Chúng tôi đổi trả toàn bộ lô hàng và tìm nguồn thay thế trong vòng một tuần. Nhưng thiệt hại về uy tín với người tiêu dùng cuối thì không thể lấy lại ngay được. Từ đó, chúng tôi luôn nhắc bản thân và mọi đối tác: đừng bao giờ bỏ qua bước kiểm tra thực địa, dù mối quan hệ ban đầu có tốt đẹp đến đâu.

Bài học lớn nhất chúng tôi rút ra là mùa cao điểm chính là lúc nguồn hàng dễ biến chất nhất. Áp lực số lượng khiến nhiều nhà cung cấp sẵn sàng đánh đổi chất lượng. Nếu biết trước quy luật này, bạn có thể chủ động đặt hàng sớm hơn. Bạn cũng nên yêu cầu kiểm tra ngẫu nhiên từng lô, thay vì chỉ tin vào hợp đồng giấy.

Giữ mối quan hệ lâu dài với nhà cung cấp để nguồn hàng không đứt gãy

Chúng tôi tin rằng mua bán nông sản không đơn thuần là giao dịch một lần rồi thôi. Đây là mối quan hệ cần được nuôi dưỡng qua nhiều mùa vụ. Có khi hai bên còn phải cùng nhau chịu lỗ lúc thị trường biến động. Một nhà cung cấp coi bạn là đối tác lâu dài sẽ ưu tiên bạn khi nguồn hàng khan hiếm. Họ sẽ không bán cho ai trả giá cao nhất tại thời điểm đó.

Để làm được điều này, chúng tôi thường chủ động chia sẻ thông tin thị trường ngược lại cho nhà vườn. Ví dụ như xu hướng tiêu dùng đang thay đổi ra sao, hay loại sản phẩm nào sắp được ưa chuộng. Đổi lại, họ cũng thoải mái hơn khi báo sớm cho chúng tôi nếu sản lượng có vấn đề. Nhiều hợp tác xã hiện đã áp dụng công nghệ để quản lý đầu ra hiệu quả hơn. Chúng tôi từng tham khảo cách các HTX tối ưu đầu ra nông sản để gợi ý lại cho vài đối tác nhỏ lẻ đang loay hoay với sổ sách thủ công.

Ngoài ra, chúng tôi luôn khuyên nên có hợp đồng hoặc ít nhất một thỏa thuận bằng văn bản. Dù chỉ là tin nhắn xác nhận giá và số lượng cũng được. Nghe có vẻ rườm rà với giao dịch nhỏ, nhưng nó giúp cả hai bên có căn cứ rõ ràng khi tranh chấp. Chúng tôi từng phải hòa giải không ít vụ, chỉ vì hai bên nhớ nhầm giá đã thống nhất qua điện thoại.

Rủi ro mùa vụ và cách chúng tôi phòng tránh khi mua bán nông sản

Thời tiết luôn là biến số khó lường nhất trong ngành này. Một cơn mưa trái mùa có thể làm hỏng cả vườn rau chuẩn bị thu hoạch. Một đợt nắng nóng kéo dài lại khiến trái cây chín sớm hàng loạt. Hàng dội chợ và rớt giá chỉ trong vài ngày. Chúng tôi luôn nhắc đối tác của mình phải theo dõi sát lịch thời tiết theo vùng. Đừng chỉ chờ đến ngày hẹn thu hoạch mới liên hệ.

Bên cạnh thời tiết, biến động giá theo mùa cũng là rủi ro cần tính trước. Giá nông sản có thể tăng giảm rất nhanh chỉ trong một tuần. Điều này càng rõ vào dịp lễ Tết hoặc khi có tin đồn nguồn cung khan hiếm. Chúng tôi thường khuyên khách hàng nên chốt giá theo hợp đồng dài hạn với một phần sản lượng. Phần còn lại mới mua theo giá thị trường, để tránh bị động hoàn toàn.

Một điều nữa đội ngũ chúng tôi hay chia sẻ là câu chuyện thương hiệu. Nguồn hàng tốt thôi chưa đủ. Bạn còn cần kể được câu chuyện phía sau sản phẩm, để tạo niềm tin với người mua cuối. Chúng tôi từng góp ý cho một thương hiệu nông sản sạch về việc xây dựng nội dung xoay quanh vùng trồng. Chúng tôi tham khảo thêm cách họ kể chuyện vùng trồng đến tay người mua để tăng giá trị sản phẩm mà không cần cạnh tranh bằng giá rẻ.

Lời khuyên cuối cùng dành cho người mới bắt đầu

Nếu bạn đang chuẩn bị bước vào lĩnh vực mua bán nông sản, chúng tôi nghĩ điều đầu tiên cần làm là chấp nhận sẽ có những lần vấp ngã. Không ai chọn đúng nguồn hàng ngay từ lần thử đầu tiên. Ngay cả những người làm nghề nhiều năm như đội ngũ chúng tôi cũng vậy. Khác biệt nằm ở chỗ bạn học được gì sau mỗi lần vấp, và bạn có đủ kiên nhẫn xây dựng mối quan hệ với nhà cung cấp hay không, thay vì nhảy từ mối này sang mối khác chỉ vì vài đồng chênh lệch.

Chúng tôi vẫn thường xuyên cập nhật thêm nhiều bài viết thực tế khác về kinh doanh và nguồn hàng trên trang thông tin của chúng tôi. Mong rằng những kinh nghiệm mua bán và chọn nguồn hàng nông sản mà chúng tôi chia sẻ hôm nay sẽ giúp bạn tự tin hơn khi bắt đầu, và tránh được ít nhất vài cú vấp mà chính chúng tôi từng trải qua.