Trang Chủ
Trong ngành nông nghiệp, hàng hóa và chuỗi cung ứng luôn gắn chặt với nhau. Khâu vận chuyển chính là nơi quyết định phần lớn hiệu quả kinh doanh của bà con và doanh nghiệp. Chúng tôi đã đồng hành cùng khá nhiều hợp tác xã, trang trại và đầu mối thu mua nông sản. Qua đó, chúng tôi nhận ra một điều: sản phẩm tốt đến đâu mà vận chuyển không ổn thì lợi nhuận vẫn cứ bị bào mòn dần.
Vì sao vận chuyển là mắt xích sống còn
Nông sản khác hàng công nghiệp ở chỗ nó sống, nó hô hấp và nó xuống cấp theo từng giờ. Một xe rau vận chuyển chậm ba tiếng đồng hồ dưới nắng có thể khiến cả lô hàng mất giá trị thương phẩm. Chúng tôi từng chứng kiến một chủ vườn thanh long ở Bình Thuận mất gần một phần ba sản lượng chỉ vì xe tải đến trễ giờ thu hoạch cao điểm.
Điều này cho thấy vận chuyển không đơn thuần là việc di chuyển hàng từ điểm A đến điểm B. Nó là một phần của chiến lược sản xuất, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, giá bán và cả uy tín thương hiệu. Khi chuỗi cung ứng nông sản càng dài, từ vườn ra chợ đầu mối rồi đến siêu thị hay xuất khẩu, sai số ở khâu vận chuyển càng bị khuếch đại.
Nông nghiệp, hàng hóa và chuỗi cung ứng: những điểm nghẽn thường gặp
Chúng tôi nhận thấy phần lớn tổn thất trong vận chuyển nông sản đến từ ba nhóm nguyên nhân chính. Thứ nhất là đóng gói và bảo quản chưa đạt chuẩn khiến hàng dập nát hoặc lên men sớm. Thứ hai là lịch trình vận chuyển không khớp với chu kỳ sinh trưởng và thu hoạch. Thứ ba là thiếu thông tin minh bạch giữa các bên trong chuỗi, dẫn đến xe chờ hàng hoặc hàng chờ xe.
Với nhóm nguyên nhân về đóng gói, chúng tôi từng tư vấn cho một hộ trồng xoài ở Đồng Tháp chuyển từ sọt tre sang thùng nhựa có lỗ thoát khí. Chỉ một thay đổi nhỏ này đã giảm tỷ lệ hư hỏng trong vận chuyển đường dài xuống đáng kể. Vấn đề không nằm ở việc đầu tư nhiều tiền, mà nằm ở việc hiểu đúng đặc tính của từng loại nông sản.
Về lịch trình, nhiều nhà vườn vẫn đặt xe theo thói quen thay vì theo dự báo mùa vụ. Nếu bạn quan tâm đến cách các doanh nghiệp nông nghiệp đang ứng dụng công nghệ để dự báo thời tiết và sâu bệnh nhằm chốt lịch xuống giống, bạn sẽ thấy việc lên kế hoạch vận chuyển sớm cũng cần dựa trên dữ liệu tương tự, chứ không thể chờ đến sát ngày thu hoạch mới tìm xe.
Cách chúng tôi tối ưu vận chuyển cho khách hàng ngành nông nghiệp
Khi làm việc với các đầu mối nông sản, chúng tôi thường bắt đầu bằng việc vẽ lại toàn bộ hành trình của một lô hàng. Từ lúc thu hoạch, đóng gói, xếp lên xe, di chuyển, đến khi giao tại điểm bán. Mỗi điểm dừng trong hành trình đó đều có thể là nơi phát sinh chi phí ẩn hoặc hao hụt không đáng có.
Một trong những cách hiệu quả nhất mà chúng tôi áp dụng là gộp đơn theo tuyến đường thay vì gộp theo khách hàng. Nghe có vẻ đơn giản, nhưng nhiều đơn vị vẫn sắp xếp xe theo thứ tự nhận đơn, dẫn đến xe chạy vòng vèo tốn nhiên liệu và thời gian. Khi tổ chức lại theo tuyến, một chuyến xe có thể gom được nhiều điểm giao gần nhau, giảm quãng đường di chuyển tổng thể.
Bên cạnh đó, việc chọn khung giờ vận chuyển cũng quan trọng không kém. Với rau củ tươi, chúng tôi khuyến nghị vận chuyển vào sáng sớm hoặc chiều tối để tránh nhiệt độ cao ban trưa. Với nông sản khô như gạo, cà phê hay hạt điều, khung giờ ít ảnh hưởng hơn, nhưng việc kiểm soát độ ẩm trong container vẫn cần được chú ý thường xuyên.
Vai trò của công nghệ trong việc điều phối hàng hóa
Càng ngày chúng tôi càng thấy rõ, những doanh nghiệp áp dụng công nghệ vào khâu vận hành thường xử lý đơn hàng nhanh và chính xác hơn hẳn. Đặc biệt vào mùa cao điểm, khi số lượng đơn tăng đột biến, việc quản lý thủ công rất dễ dẫn đến sai sót hoặc bỏ sót đơn. Chúng tôi từng hỗ trợ một chuỗi cửa hàng nông sản online tìm hiểu về cách xử lý đơn hàng mùa vụ khi bán nông sản online, và kết quả là thời gian xử lý đơn giảm rõ rệt trong giai đoạn cao điểm thu hoạch.
Không chỉ dừng ở khâu bán hàng, công nghệ còn giúp điều phối nội bộ tốt hơn. Việc sắp xếp nhân sự, quản lý kho bãi và lên lịch tưới tiêu nếu được đồng bộ với kế hoạch vận chuyển sẽ giúp cả chuỗi vận hành trơn tru hơn nhiều. Chúng tôi từng tham khảo mô hình một doanh nghiệp sử dụng trợ lý nội bộ điều phối kho, đội ngũ và lịch tưới tiêu, nhờ đó biết trước lượng hàng sẵn sàng xuất kho để chủ động đặt xe từ sớm, tránh tình trạng bị động vào phút chót.
Với những doanh nghiệp có hướng xuất khẩu, câu chuyện còn phức tạp hơn một bậc. Hồ sơ lô hàng, chứng từ truy xuất nguồn gốc và các tiêu chuẩn kiểm dịch đều phải khớp với lịch vận chuyển quốc tế. Sai một chi tiết nhỏ trong hồ sơ có thể khiến cả container bị giữ lại ở cảng, phát sinh chi phí lưu kho không nhỏ. Đây cũng là lý do chúng tôi luôn khuyến khích khách hàng tìm hiểu kỹ về việc tự lo truy xuất nguồn gốc và hồ sơ lô hàng ngay từ giai đoạn chuẩn bị, thay vì để đến sát ngày xuất hàng mới xử lý.
Xây dựng mạng lưới đối tác vận chuyển đáng tin cậy
Ngoài công nghệ, yếu tố con người và mối quan hệ đối tác vẫn giữ vai trò then chốt. Chúng tôi luôn khuyên khách hàng đừng chỉ chọn đơn vị vận chuyển dựa trên giá rẻ nhất. Một nhà xe hiểu rõ đặc tính nông sản, biết cách xếp hàng tránh va đập, và sẵn sàng linh hoạt giờ giấc theo mùa vụ, thường mang lại giá trị lâu dài hơn nhiều so với việc tiết kiệm vài chục nghìn đồng mỗi chuyến.
Một kinh nghiệm khác mà chúng tôi rút ra sau nhiều năm làm việc trong lĩnh vực này là nên duy trì từ hai đến ba đối tác vận chuyển song song, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào một nhà xe duy nhất. Điều này giúp doanh nghiệp có phương án dự phòng khi vào mùa cao điểm, nhà xe chính không đủ xe hoặc gặp sự cố bất ngờ. Chúng tôi từng thấy một hợp tác xã suýt lỡ cả lô hàng xuất khẩu chỉ vì xe container quen thuộc bị hỏng máy giữa đường, và may mắn có đối tác dự phòng xử lý kịp thời.
Một vài lưu ý nhỏ nhưng dễ bị bỏ qua
Nhiều doanh nghiệp tập trung vào việc đàm phán giá cước mà quên mất những chi tiết vận hành nhỏ lại là nơi gây thất thoát nhiều nhất. Việc kiểm tra nhiệt độ thùng xe trước khi xếp hàng, xác nhận lại số lượng và tình trạng hàng hóa khi giao nhận, hay đơn giản là ghi chép lại thời gian mỗi chặng vận chuyển, đều là những thói quen nhỏ giúp giảm tranh chấp và thất thoát về sau.
Chúng tôi cũng khuyến nghị các đơn vị nên có một quy trình phản hồi rõ ràng khi phát sinh sự cố trong vận chuyển. Ai chịu trách nhiệm khi hàng bị hư hỏng do va đập, ai xử lý khi xe đến trễ làm ảnh hưởng đến chất lượng nông sản, những câu hỏi này cần được thống nhất từ trước với đối tác vận chuyển, thay vì để đến lúc xảy ra chuyện mới ngồi lại bàn bạc.
Nhìn lại toàn bộ hành trình từ vườn đến bàn ăn hay đến cảng xuất khẩu, chúng tôi tin rằng tối ưu vận chuyển không phải là một dự án làm một lần rồi xong, mà là một quá trình cải tiến liên tục theo từng mùa vụ và từng loại hàng hóa. Nếu bạn đang tìm hiểu thêm về cách ứng dụng công nghệ vào vận hành nông nghiệp, đội ngũ của chúng tôi tại hdchdc.com.vn luôn sẵn sàng chia sẻ thêm những kinh nghiệm thực tế đã áp dụng cùng khách hàng trong ngành.
